André Breton, ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΧΑΘΕΙ ΟΛΟΣ Ο ΠΑΡΑΔΕΙΣΟΣ

Από το βιβλίο "ΓΑΙΟΦΩΣ"

εκδόσεις Ύψιλον, μτφρσ: Σωτήρη Λιόντος

μουσική: Erik Satie - Gymnopedie No.3 (Orchestrated by Debussy)

Στον Man Ray

Οι ανεμοδείκτες σε σχήμα πετεινού διασχίζουν το κρύσταλλο
Προστατεύουν τη δροσιά με χτυπήματα του λοφίου τους
Τότε το γοητευτικό έμβλημα της αστραπής
Πέφτει πάνω στο λάβαρο των ερειπίων
Η άμμος δεν είναι παρά ένα φωσφορούχο ρολόι
Που δείχνει μεσάνυχτα
Με τους βραχίονες μιας λησμονημένης γυναίκας
Κανένα καταφύγιο που να περιστρέφεται στην εξοχή
Ανεγερμένο στις ουράνιες προελάσεις και οπισθοχωρήσεις
Είναι εδώ
Μαλλιά μαλλιά
Το κακό δυναμώνει πολύ κοντά
Όμως τι να θέλει από εμάς

Jan Švankmajer, Στον Υπερρεαλισμό

"Πρώτα απ’ όλα, οφείλουμε να διευκρινίσουμε πως ο υπερρεαλισμός δεν είναι τέχνη."


"...γιατί δεν υπάρχει υπερρεαλιστική αισθητική, δεν υπάρχει υπερρεαλιστική μέθοδος ή σχολή."

Ο ζωντανός θρύλος του παγκόσμιου υπερρεαλιστικού κινήματος, ο σκηνοθέτης, εικαστικός, πεζογράφος, ποιητής, ένα από τα μακροβιότερα μέλη της Υπερρεαλιστικής Ομάδα της Πράγας, Jan Švankmajer, βάζει τα πράγματα στη θέση τους σε ότι αφορά την ουσία του υπερρεαλισμού. Σε ένα βίντεο χρονικής διάρκειας 130 δευτερολέπτων, έχει πει όλα όσα δεν πρόκειται να πουν σε αμέτρητες, ατελείωτες διαλέξεις, ιστορικοί τέχνης, αναλυτές, επίδοξοι νεκροθάφτες του κινήματος.

Ο ΑΠΕΘΑΝΤΟΣ

Μη φεύγεις από κοντά μου,

μια δαγκωνιά αγάπης έχω να σου δώσω.
Όταν βρεθείς κάτω απ‘ τη σκιά μου,
τα νύχια μου, στη σάρκα σου θα καρφώσω.

Κι έτσι αγάπη μου γλυκιά,
την παγωμένη μου ψυχή θα σου χαρίσω.
Θα σου στερέψω την καρδιά
και το κρύο μου φιλί, στο λαιμό σου θ‘ αφήσω.

Μην φοβάσαι τον θάνατο,
μονάχα την αγάπη μου να φοβάσαι,
το κορμί μου το αθάνατο
στο κρεβάτι σου, μην έρθει όταν κοιμάσαι.

Κι αν τον άδειο τάφο μου αντικρίσεις
και το κενό μου φέρετρο θα δεις,
θα υπάρχει το σημάδι στο λαιμό σου να μη λησμονήσεις
ότι σου χάρισα θανάτου, ανάσα ζωής.

Music theme, “Transylvania” by Derek & Brandon Fiechter

Η ΣΥΝΩΜΟΣΙΑ

    Ένας πελιδνός  προσκυνητής στης Μέκκας τις ανηφόρες, στέκεται και στοχάζεται από πού βγαίνει η Αστάρτη. Μεθυσμένα αποδημητικά πουλιά, κλωσούν τον Αύγουστο στου Φλεβάρη τις χειροπέδες. Μεταμφιεσμένη κοπέλα, (μεταμφιεσμένη σε κάποια άλλη), στήνει την πραμάτεια της έξω από χωματερή δημοσίων θεαμάτων. Προσέχει τη σκιά της μη και χτυπήσει πάνω σε τζάμι ραγισμένο. Μεταφορείς μεταφέρουν μία ξύλινη κούκλα. Η κούκλα δυσανασχετεί με το κρύο άγγιγμά τους, μα δεν καταφέρνει να τους ξεφύγει. Μία κυρία της αστικής τάξης, προσκαλεί στα ιδιαίτερά της δωμάτια, μία ξένη γυναίκα – μεριμνεί έτσι ώστε τα πάντα να της φανούν χρυσοποίκιλτα και καθαρά μέσα στην ακαθαρσία. Το ενυδρείο της όμως την προδίδει: μία μέδουσα εντός του άφησε τα κόπρανά της. Πόσο όμορφη η μέρα αυτή που ξεκινά, πόσο μεγάλη κι αστείρευτη μοιάζει. Πέντε πυροβολισμοί καρφώνονται πάνω σε πέντε πιάνα κι η μουσική ξεκινά και τα πάντα παρασύρει.   

   «Γιατί δεν με αγαπάτε;» ούρλιαξε η προσωπογραφία στον πίνακα. «Αποτυπώσατε τη μορφή μου μα επιδεκτικά, αγνοήσατε τη ψυχή μου!»

   Στραμμένη προς τους θεατές, η αυλαία ανοίγει και κλείνει… Κλείνει κι ανοίγει ακριβώς όπως κλείνουν κι ανοίγουν τα βλέφαρα της γάτας. Οι ηθοποιοί, στέκουν αμίλητοι, ασάλευτοι στο κοινό. Δεν μιλάνε, δεν τραγουδάνε, απλά στέκουν σε προσοχή αναμένοντας, χωρίς να ξέρουν κι οι ίδιοι τι. Το κοινό δυσανασχετεί. Η αναμονή μεγάλη. Κάποτε, ο σκηνοθέτης βγαίνει στη σκηνή και ζητώντας συγγνώμη τούς εξηγεί πως οι ηθοποιοί, είναι εδώ και καιρό νεκροί. Γιουχαΐσματα, βρισιές κι απειλές εκτοξεύονται και το θέατρο βρυχάται:

   «Ως πότε θα μας περνάτε για χαζούς; Ως πότε θα μας παίρνετε τα λεφτά και θα μας αφήνετε δίχως άρτο, δίχως θεάματα; Τα λεφτά μας πίσω!» 

   Η στρυφνή μάγισσα ξεπροβάλει μέσα απ’ της μαρμότας το πιθάρι. Γελά με νόημα καθώς κινεί κυκλικά το ραβδί της, μία δεξιόστροφα, μία αριστερόστροφα  κι αρχίζει κατάρες να ρίχνει στους προβοκάτορες της σήψης. Ο Μινώταυρος παίρνει μέρος σε ταυρομαχίες – είναι ο τορέρο και μία Αμαζόνα είναι ο ταύρος. Η Πασιφάη στις κερκίδες καμαρώνει το γιο της. Καρφίτσες πέφτουν στ’ άχυρα και τα ματώνουν. Η οργή που ξεχειλίζει στην κουζίνα, βολεύεται μπροστά στης τηλεόρασης τούς δέκτες. Μετά από εγχείρηση ρουτίνας, ο ασθενής σώζεται μα ο γιατρός πεθαίνει. (Αν όλα τα παιδιά της Γης/ δίνανε τα χέρια κι άρχιζαν χορό/ο κύκλος θα γινότανε πολύ-πολύ μεγάλος/ κι όλους τους δασκάλους θα σκότωνε θαρρώ). 

   Στο θέατρο συνεχίζονται οι διαμαρτυρίες. Ο σκηνοθέτης παρακαλεί να ηρεμήσουνε τα πνεύματα και υπόσχεται πως η παράσταση θα ξεκινήσει ακόμη και με πεθαμένους τους ηθοποιούς.

   «Φτάνει πια η κοροϊδία! Αρκεί ο εμπαιγμός! Τα λεφτά μας πίσω ή το κεφάλι σου σε πιατέλα να μας φέρουν!»

   Οι ηθοποιοί, παραμένουν ασάλευτοι, αμίλητοι, με βλέμματα χαμένα. Μπορεί να μην γνωρίζουν τι περιμένουν, μοιάζουν όμως κάτι να ξέρουν γι’ αυτή τη συνωμοσία που άλλος κανείς δεν το ξέρει. Τι όμορφη η μέρα η σημερινή, τι όμορφα που κλαίει το αηδόνι. Στα κλαδιά των δέντρων μία άρπα ξύνει τις χορδές της και μία κιθάρα γλυκοχαράζει στις μπιγκόνιες. Θα προσπαθήσουμε ξανά τα κύμβαλα να θροΐζουν, και μέσα στη θαλπωρή των στοχασμών μας, θα φυτρώσουν μανιτάρια.

φωτογραφία: Hans Bellmer, Die Puppe, 1934

Hugo Ball, Μανιφέστο του Dada, 14η Ιουλίου 1916

(απόδοση: Θ.Δ.Τυπάλδος)

«Το Dada, είναι μια καινούργια τάση στην τέχνη. Μπορεί κάποιος να το ισχυριστεί αυτό μιας κι ως τα τώρα, κανείς δεν γνώριζε το ο,τιδήποτε,  κι αύριο, οι πάντες στην Ζυρίχη θα μιλάνε γι’ αυτό.  Το Dada προέρχεται απ’ το λεξικό, -είναι απλά απίστευτο. Στα Γαλλικά σημαίνει «κουνιστό αλογάκι». Στα Γερμανικά θα πει «έχε γεια»,  «ξεφορτώσου με»,  «θα ιδωθούμε, κάπως, κάπου, κάποτε». Στα Ρουμάνικα σημαίνει «ναι έτσι ακριβώς, έχεις δίκιο» κι ούτω καθεξής. Μία διεθνής  λέξη. Μία λέξη απλή και η λέξη αυτή ένα κίνημα. Εύκολα κατανοητό.   

Πολύ απλά απίστευτο.  Για να μπορέσεις να δημιουργήσεις μια καλλιτεχνική καινοτομία σημαίνει πως έχεις την ευχέρεια στην πρόβλεψη επιπλοκών.  Dada ψυχολογία, dada Γερμανία ηδονική δυσπεψία, ομιχλώδης παροξυσμός, dada λογοτεχνία,  dada μπουρζουαζία,  κι εσείς οι ίδιοι, τιμημένοι ποιητές, που πάντα γράφεται με λέξεις, μα ποτέ με τις λέξεις κατ’ ουσίαν, που πάντα γράφεται γύρω από το πραγματικό σημείο. Dada ατελείωτος παγκόσμιος πόλεμος, dada επανάσταση χωρίς αφετηρία, dada, εσείς φίλοι κι εσείς ποιητές, αξιότιμοι κύριοι, κατασκευαστές και ευαγγελιστές.  Dada Tzara, dada Huelsenbeck, dada m’dada, dada m’dada dada mhm, dada dere dada, dada Hue, dada Tza.

Πώς επιτυγχάνεται η αιώνια ευδαιμονία; Με το να λες dada. Πώς γίνεται κάποιος διάσημος; Με το να λέει dada. Με μια ευγενική χειρονομία και με λεπτή ευγένεια. Μέχρι την παραφροσύνη. Μέχρι να χάσει τις αισθήσεις του. Πώς μπορεί κάποιος να απαλλαχθεί από καθετί  που αφορά τη δημοσιογραφία, τα σκουλήκια, ο,τιδήποτε το ωραίο και αβρό, καθετί το  ηθικό, το  εξευρωπαϊσμένο, καθετί το απογοητευτικό;  Λέγοντας dada. Το dada είναι η ψυχή του κόσμου, το dada είναι ενεχυροδανειστήριο. Το dada είναι η καλύτερη κρέμα γάλακτος παγκοσμίως. Dada κ. Rubiner,  dada κ. Korrodi. Dada κ. Anastasius Lilienstein. Σε απλή γλώσσα: η ελβετική φιλοξενία είναι κάτι που οφείλουμε να αναγνωρίσουμε πάνω απ’ όλα.  Και στις ερωτήσεις περί αισθητικής το κλειδί είναι η ποιότητα. Θα έπρεπε να διαβάζω ποιήματα τα οποία πρόκειται να διανεμηθούν μέσω μιας συμβατικής γλώσσας, το λιγότερο, και θα έπρεπε να είμαι ικανοποιημένος με αυτά. Dada Johann Fuschgang  Goethe, dada Stendhal. Dada Dalai Lama, Budha, Βίβλος και Nietche. Dada m’ dada. Dada mhm dada da. Είναι το ζήτημα των συνδέσεων, και η απώλειά τους πριν καν αρχίσεις μαζί τους.

Δεν χρειάζομαι λέξεις που άλλοι έχουν εφεύρει. Όλες οι λέξεις είναι δημιουργήματα άλλων. Χρειάζομαι τις δικές μου ολοκαίνουργιες λέξεις, τον δικό μου ρυθμό, τα δικά μου φωνήεντα και σύμφωνα, το δικό μου ταίριασμα του ρυθμού κι όλα αυτά με τον δικό μου τόνο. Αν αυτός ο παλμός είναι εφτά μέτρα μακρύς, θέλω λέξεις που θα είναι εφτά μέτρα μακριές. Οι λέξεις του κυρίου Schulz, μόλις που φτάνουν τα δυόμιση εκατοστά μάκρος. Θα χρησιμεύσει για να δείξει πώς δημιουργείται η αρθρωτή γλώσσα. Σκορπώ φωνήεντα παντού ολόγυρά μου. Αφήνω τα φωνήεντα απλά, σαν τα νιαουρίσματα μιας γάτας. Λέξεις αναδύονται, ώμοι των λέξεων, πόδια, χέρια, χέρια των λέξεων. Au, oi, uh.  Κανείς δεν πρέπει να δημιουργεί πολλές λέξεις. Μία γραμμή ποίησης είναι μία ευκαιρία για να απαλλαγούμε απ’ όλη την βρωμιά που προσκολλάται σ’ αυτή την αθεόφοβη γλώσσα, που μοιάζει να την έχουν τοποθετήσει εκεί χέρια χρηματιστών, χέρια με κέρματα φορεμένα. Θέλω την λέξη εκεί ακριβώς απ’ όπου ξεκινά κι εκεί ακριβώς που τελειώνει.  Το καθετί έχει την λέξη του, μα όμως η λέξη έχει γίνει μια αυτούσια ύπαρξη από μόνη της. Γιατί δεν έχω το δικαίωμα να την ανακαλύψω;  Γιατί δεν έχω το δικαίωμα να αποκαλέσω Βροχόδεντρο ένα δέντρο που βρέχεται; Η λέξη, η λέξη, η λέξη πέρα απ’ τον τομέα σας, πέρα απ’ την πνιγηρότητά σας, αυτή την γελοία ανικανότητά σας, την καταπληκτική σας ευφυΐα, την εκπληκτική αυτοϊκανοποίηση σας.

Η λέξη κύριοι, είναι μια δημόσια υπόθεση βασικής προτεραιότητας.   

ΟΔΟΣ ΠΑΝΟΣ, τεύχος 181, Ιανουάριος-Μάρτιος 2019

Στο νέο τεύχος του περιοδικού Οδός Πανός, συμπεριλαμβάνεται ένα κείμενό μου για τον Μαρκήσιο ντε Σαντ.
Άπειρα ευχαριστώ στον κύριο Χρονά!

Η ΑΤΕΡΜΟΝΗ ΠΥΛΗ, εκδ. Provocateur)

 Το δεύτερο βιβλίο μου (Ποιήματα και Δύο Όνειρα) με τίτλο 'Η ΑΤΕΡΜΟΝΗ ΠΥΛΗ', κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Provocateur  και διανέμεται δωρεάν στέλνοντας ένα μήνυμα στο messenger του Basilis Vasiliadis, με τα στοιχεία τους (όνομα/επώνυμο, διεύθυνση, ΤΚ ,πόλη).

Ευχαριστώ ιδιαίτερα τον φίλο μου υπερρεαλιστή καλλιτέχνη Steven Cline  για το κολλάζ εξωφύλλου που μου δάνεισε!

 My second book (Poems and Two Dreams)  titled «Infinite Palm» is published by Provocateur publications and is distributed for free, with a message to Basilis Vasiliadis messenger, with your name, address, postcode, city.

Special thanks to my friend and surrealist artist Steven Cline, who granted me this cover collage!